GebelikGebelik ve Gebelik Takibi KitabıRizikolu Gebelik Takibi

Kan, ABO Uyuşmazlığı ve Erken Doğum

KAN UYUŞMAZLIĞI – RH Uyuşmazlığı

Gebelerde kan uyuşmazlığı Rh ve ABO uyuşmazlığı diye iki başlık halinde ele alınır. Rh uyuşmazlığı annenin Rh-(Negatif), babanın Rh+ (pozitif) olduğu durumlarda söz konusudur. Kan uyuşmazlığı varsa anne Rh (-), baba Rh (+) ve indirect coombs testi (-) erken anti – D hiperimmunglobulin  (kan uyuşmazlığı iğnesi) 28. Haftada yapılabilir.

Bu aşamaya kadar herhangi bir düşük tehdidi, plesenta previa (rahim ağzı yerleşmiş çocuk eşi), amniosentez (gebelik kesesinden su alma), kordosentez (bebek kordonundan kan alma) vb. kanama veya çocuktan anneye kan geçişine yol açabilecek girişimler olmuşsa yine anti-D hiperimmunglobulin (kan uyuşmazlığı iğnesi) yapılmalıdır. Bu bilgi doğumda çocuk doktoruna aktarılarak çocukta kan uyuşmazlığı testlerinin yanlışlıkla pozitif olarak yorumlanmasının önüne geçilmelidir.

Aslında kişinin genetik özelliğine göre belirlenmiş, 100 den fazla kan grubu tanımlanmıştır. Ancak herkeste tespit edilen, evrensel olarak kabul görmüş, başlıca kan grupları ABO sistemiyle adlandırılandır. Her bir birey asıl (majör) olan A,B,AB ve 0 gruplarından birine sahiptir. Kan grupları, kırmızı kan hücrelerinin üzerinde bulunan antijenlere göre belirlenip adlandırılır. Antijenler, savunma sistemini harekete geçiren proteinlerdir. A grubu sadece A antijenlerine, B grubu sadece B antijenlerine, AB grubu ise her iki (A ve B) antijene sahiptir. 0 grubunda ise ne A ne de B antijeni bulunmaktadır.

Kan gruplarını daha da özelleştiren diğer antijenler de vardır. Bunlardan en belirleyici olanı Rh faktörüdür. Doğum öncesi takiben annenin kan grubunun bilinmesi zorunludur. Öyle ki elinde yazılı bir belge ile kan grubunu doğru olarak ifade edememe ihtimali olan her anne adayından, kan grubunun tekrar tespit edilmelidir. Eğer kanınızda Rh antijeni yoksa Rh negatif (-), Rh antijeni varsa Rh pozitif (+) olarak tanımlanırsınız. İnsanların % 85’inden fazlası Rh pozitiftir. Özellikle annenin Rh(-) (Rh antijeni taşımayan) babanın Rh (+) (Rh antijeni taşıyan) olduğu durumlarda bir kan uyuşmazlığından söz edilir. Anne Rh(-), baba Rh (+) olduğunda doğacak bebek, Mendel Kanunlarına göre, babanın genetik yapısına bağlı olarak (heterozigot veya homozigot) %50 veya %100 Rh(+) olacaktır.

Babanın kan grubunu belirleyen genlerin nasıl düzenlendiği günlük araştırmalarda belirlenemediğinden, annenin Rh(-), babanın Rh (+) olduğu her durumda (Çocuk kan grubu başka bir nedenle belirlenmediği takdirde) genel olarak bilinen, klasik “kan uyuşmazlığı” olduğu kabul edilir. Bebek gerçekten Rh (+) iken çok az miktarlarda kan bile (0.1mi) annenin kanına karışırsa (bu genellikle doğum sırasındaki yırtık ve eşin ayrılması sırasında olur) annenin bağışıklık sistemi kendi kırmızı kan hücrelerinden farklı olan çocuk kırmızı kan hücrelerine karşı antikor denilen maddeler oluşturulur.

Klasik kan uyuşmazlığında annenin oluşturduğu antikorlar ikinci gebelikte, bebek dolaşımına çocuk eşinden (plansenta) geçerek kan hücrelerini öldürmeye başlar. Geçen antikor miktarı ile doğru orantılı olarak, bebeğin anne karnında, kansızlığa bağlı kalp yetmezliği ve buna bağlı ölümüne kadar giden bir hastalık tablosu görülebilir. Annenin bağışıklık sistemi bir kez uyarıldıktan sonra geri dönülmez bir şekilde bu yabancı kırmızı kan hücrelerine karşı antikor ürettiğinden bu uyarının hiç oluşmaması en önemli koruma prensibidir. Bu uyarılma işlemi ilk doğumda %1 oranında mümkündür.

Ancak her uyarı doğumla olmak zorunda değildir. Yanlış kan nakli, kan ile bulaşmış cerrahi aletler ile girişim veya enjeksiyonlara bağlı olarak da kan uyuşmazlığı gelişebilir. Bu yüzden Rh (-) olan her anne, gebeliğin hemen başında anti-Rh antikorlar açısından araştırılmalıdır (Indirekt Coombs Testi).

 Bu tür bir hastalıktan kurtulmanın temel kuralı korunma olduğundan aşağıdaki kurallara uyulmalıdır;

  • Gebeliğin başında eşlerin kan grupları tespit edilmelidir.
  • Eğer Rh uyuşmazlığı varsa indirekt coombs testi uygun aralıklarla tekrarlanmalıdır.
  • İlk gebelikte 28. Haftada erken koruma iğnesi (Rh hiperimmün globülin) yapılabilir.
  • Doğumdan sonra bebek kan grubu Rh pozitif bulunursa; sonraki bebekleri korumak için antikor üretimini engelleyecek Rh hiperimmunglobin enjeksiyonu 72 saat içinde yaptırılır.

Eğer anne duyarlı hale gelmişse bebek risk altındadır. Gebelik ilerledikçe; kandaki antikor düzeyleri kontrol edilir. Eğer yüksek düzeylere çıkarsa, özel testlerle bebeğin sağlığı mutlaka bir perinatoloji kliniğinde takip edilmeli ve uygun tedavi yapılmalıdır.

Düşüklerde gebelik 3 aydan büyükse immunglobulin uygulaması tam doz yapılmalıdır. İlk 3 ay içinde 6-8 haftadan sonra ceninde kırmızı kan hücreleri oluşmaya başladığından düşük doz hiperimmünglobulin (koruyucu iğne) yapılması uygun olur.

Tıbbi nedenlerle veya isteğe bağlı kürtajlarda Rh hiper immunglobulin müdahaleden önce uygulanmalı, operasyon mümkünse vakum ile yapılmalıdır.

ABO UYUŞMAZLIĞI

Annenin kan grubu 0 iken bebeğin kan grubu A, B, AB iken görülen kan uyuşmazlığıdır. İlk çocuktan da görülebilir, anne karnında ağır seyretmez.

Genellikle doğumdan sonra tanı konur. Hafif geçmesinin ve takip açısından önemli bir değere sahip olmamasının nedeni A ve B eritrositlerinin anne kanında derhal tahrip edilmeleri bebeğe geçen Anti A,B ve AB antikorlarının çocuk dokuları tarafından tutulmaları ve pek azının eritrositlere ulaşmalarıdır. Yine de yeni doğan bebek yakından takip edilmeli ve uygun tedavi planlanmalıdır.

 

ERKEN DOĞUM

Miadında gebelik 37. Gebelik haftasının tamamlamış gebelik demektir. Bu nedenle erken doğum 37. Haftadan önce başlayan doğum eylemidir.  Günümüzde bebeklerin %7’si erken %9’u 2500 gr veya altında doğmaktadır. Düşük ağırlık deyimini gününde ve gününe göre geri kalmış bebeklerde ayırmak gerekmektedir. Zira gebelik yaşına göre düşük ağırlıkta doğmuş bebeklerin bakımı daha farklı ve zordur.

Bazı erken doğumlarda erken doğumun sebebi net olarak belli olurken bazılarında sebep bulunamaz.

Erken Doğumun Başlıca Nedenleri

  • Zarların erken yırtılması,
  • İri bebek,
  • Çoğul gebelik,
  • Amnios suyunun aşın artışı ile rahmin gerilmesi,
  • Rahmin ağzının yetmezliği,
  • Enfeksiyon

Sebep ne olursa olsun, birinci planda erken doğum sırasında hem annenin hem de bebeğin risklerinin değerlendirilmesi tedavinin ona göre planlanması gerekmektedir.

  • Erken Doğumun Belirtileri
  • Aşağı karın bölgesinde ki ağrı
  • Pelvis basıncı
  • Vajinal akıntıda ani artış
  • Vajinal lekelenme
  • Sancılı rahim kasılmaları

Yukarıdaki işaretlerin görülmesinde mutlak hekiminizde görüşmelisiniz. Erken doğumun önlenmesi ve dolayısıyla bebeğinizin riskinin düşük tutulması, her şeyden önce sizin gelişmeleri fark etmeniz ve hemen hekiminizle görüşmeniz ile yakın ilişkilidir.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Call Now ButtonBizi Arayın
Kapalı
Kapalı