Gebelik ve Gebelik Takibi Kitabı

Gebelikte Varis, Kabızlık ve Hemeroid

GEBELİKTE VARİS

Varis bir toplardamar veya damar grubunun genişleyerek içi kan dolu bir balon veya damar yumağı haline gelmesidir. Bu durum ağrı ciltte renk değişiklikleri ve bazen damar içinde oluşan pıhtıların dolaşıma girmesi ile ciddi organ bozukluklarına (kalp, akciğer, beyin vb) neden olur. Gebelikte varis 4 kat daha fazla gözlenmektedir. Varis oluşumunda asıl neden damar duvarlarındaki bağ dokusu direncinin azlığındır. Gebelikteki değişiklikler nedeniyle bacaklarda genital bölgede damar yumaklarının ortaya çıkması kolaylaşmaktadır. Pek çok gebede hiç bir yakınmaya neden olmaz ve gebeliğin bitimiyle birlikte kaybolur. Çok az kadında gebelik sonrası takip ve tedaviye gerek duyulur.

Varis oluşumunda gebeliğin etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir,

  • Gebelerde damar yatağı genişlemiştir.
  • Gebe rahim artan ağırlığı ile vena cava’va (karın içindeki büyük toplar damar) bası yaparak bacaklardan dönen kanın akışını zorlaştırıp, geriye doğru birikmesine, damar içinde göllenmesine neden olur.
  • Gebelik hormonlarından (özellikle pesteron), ven (toplardamar) duvar kaslarını gevşetir, östrojen ise direnç azalmasına ve vücutta sıvı tutulmasına böylece dolaşımdaki kan hacminin artmasına neden olur. Bacaklardaki toplardamarlar kalbe doğru kan akımının zorlaşması ve kan hacminin artması, ayrıca toplardamar duvarlarının gevşemesi, toplardamarlarda geriye doğru kaçışı önleyen kapakçık sisteminde bozarak kanın, toplardamarlarda kanın göllenmesine yani varislere neden olur. Varisler bacaklarda deri altında küçük mavi renkli damar genişlemelerinden deri altında teşbih tanesi gibi gözlenen ve sonrasında yılan şeklince toplardamarlar boyunca kıvrımlı paketlere dönüşür. Böylece gebelerde vajen ve makat girişi, vajina, kasık, karın içinde varis paketleri ve makatla hemoroid oluşur.

Gerilmeye bağlı ağrılar özellikle ayakta dururken ve akşama doğru daha çok artar. Doğuma yakın gebelerde özellikle bacaklarda kramplar vulva ve vajina varislerinde ise şiddetli kaşıntılar oluşabilir. Tanıda, yukarıda tanımlanan özellikte damarların çıplak gözle görülmesi yeterlidir. Bu gözlemin yapılması için oluş mekanizması da göz önünde tutularak, varis muayenesi mutlaka ayakta yapılmalıdır. Gebelerde köklü bir tedavi önerilmez. Çok yakınması olan hastalarda varis çorapları kullanılabilir. Gebelikten sonra yakınma devam ederse ilaç ve cerrahi tedavi önerilebilir. Tüm varisler hastaları ve gebelere;

  • Uzun süre ayakta durmamaları
  • Damarlara dolaşımı zorlaştıracak çorap lastiği kullanmamaları,
  • Dinlenirken ayaklarını yüksekte tutmaları,
  • Ciddi ağrıya neden olan varislerde elastik bandaj ya da varis çorabı,
  • Her gebelikte varisleri artanlara, gebelik dışında cerrahi tedavi önerilmelidir.

GEBELİKTE HEMEROİD

Makat (anus) iç kısmında oluşan, bir tür organa özel varistir. Benzer nedenlerle ortaya çıkarlar. Kabızlık ayrıca riski artıran bir faktördür. Klinikte ele gelen kitle, kanlı defekasyon ve anüste (makatta) ağrı, (iltihaplanma olursa) ateş ve ağrıda artış gözlenir. Genel olarak makatın çıplak gözle muayenesinde gözlense de bazen iç kısımda, ancak parmakla muayenede tespit edilen şiş, içi pıhtılı veya pıhtısız kanla dolu damarlar halinde görülür. Varisler için yapılan öneriler burada da geçerlidir. Ancak kabızlığa karşı daha etkin önlemler alınmalıdır. İçi pıhtılı (tromboze) hemoroid paketleri oluşmuşsa ılık oturma banyoları yakınmaları azaltır. Ayrıca lokal anestetik kremler kullanılabilir. Eğer iltihap gelişmişse uygun antibiyotik ve ılık antiseptikli oturma banyoları uygulanır. Çok şiddetli vakalarda acil cerrahi (hemoroidektomi) yapılabilirse de kökten çözüm için genellikle gebeliğin sonlanması ve gebelikten sonra da durumun devam edip etmediği görülmelidir.

GEBELİKTE KABIZLIK

İnsanlar genellikle günde bir defa büyük abdest (defekasyon) yaparlar. Bunun, anne ve babalar tarafından bebeklikten verilen tuvalet eğitimi ile elde edilen alışkanlıklara bağlı olduğu kabul edilmektedir. Ancak modern dünyada insanların yaşam biçimi (posasız yiyecekler, hareketsiz bir yaşam tarzı vb) kabızlığın son derece yaygın bir durum olmasına neden olmaktadır. Genellikle zaten var olan kabızlık gebelikte, anne adayının kendini daha çok dinlenmesi veya biraz artmış kabızlığı artık tolere edilmesi nedeniyle çok yakınılan bir durum olarak karşımıza çıkar. Hormonların etkisi ve gebe rahmin barsaklara yaptığı basıya bağlı olarak gelişen kabızlığın tedavisi gerekmemektedir.

Eskiden bunun üzerinde fazlaca durulmakta ve kabızlığa bağlı zehirlenmeler olabileceği bile savunulmakta idi. Ama kalın barsaklarda emilimin fazla olmaması nedeniyle burada uzun süre kalan gaytanın (büyük abdest) herhangi önemli bir yan etkisinin (çok uzun süreler kalmaması kaydıyla) olmadığı ve kabızlık çeken bir annenin ilaçlarla ishal yapılarak defekasyon yapmasının fazla bir anlamı olmadığı, hatta ilaçlara bağımlılık ve ishale bağlı tuz-elektrolit kaybının daha büyük olumsuzluklar yapabileceği ileri sürülmektedir. Ancak barsakta oluşan gazın verdiği rahatsızlık nedeniyle tedavi önerilmektedir. Kabızlıkta ilk önerilen davranış ve beslenme değişiklikleridir.

Gebelik sırasına oluşan fissur  (makatta çatlak), hemoroid(basur) gibi hastalıklara bağlı ağrı, üşenme, tuvalet bulamama nedeniyle defekasyon işleminin ertelenmesi sonucu rektum (gaytanın depolandığı kalın bağırsağın son kısmı)  zamanla genişler, tembelleşir ve kabızlık nedeniyle aşırı ıkınmalar sonucu sinirlerin de zedelenmesi sonucu kabızlık iyice yerleşir. Bunu yenmenin en iyi yolu hastanın her gün aynı saatte kendisini defekasyon için zorlamasıdır. Rektumun boşalmasına neden olan karın içi basınç artışının sağlanması için en uygun pozisyonda defekasyon denenmelidir.  Hastada anal fissur, hemorid gibi ağrılı defekasyon ve sonucunda seyrek olarak tuvalete gitmeye neden olabilecek durumlar varsa tedavi edilmelidir. Ağızdan alınan dışkı yumuşatıcılar ve diyetin rolü azdır. Kişisel çabalar ve küçük lavmanlar yapmak en iyi yoldur.

Lavmanlar normal refleks uyanıncaya kadar 2 günde bir tekrarlanabilir. Buna karşın hareketsiz bir hayat, posasız yiyecekler, az su içme ve gebelikte hormonların artışı ile barsak hareketlerinin yavaşlaması nedeniyle ortaya çıkan kabızlıkta diyet önemlidir. Barsak hareketlerini artıracak bol sellülozlu (lifli, posalı)her çeşit sebze ve meyve, nişastalı, zeytinyağlı yemekler yenmeli ve bol su içilmelidir. Akşamları içilecek erik, kayısı kompostoları veya sabahları bir bardak ilik su barsak hareketlerini artırabilir. Kabızlık hemoroid ve fissürleri de artırır bu yüzden öncelikle düzenli tuvalet alışkanlığınızı yeniden kazanmaya çalışın! Posalı diyet ve bol sıvı almayı unutmayın!

ÖNERİLER:

  • Her türlü lifli gıdaları (çiğ sebze ve meyveleri) bol bol tüketiniz.
  • Meyve suları, kuru kayısı, kuru erik, kuru incir kompostoları içebilirsiniz.
  • Sabah kahvaltısında bir bardak şekerli (bir çay kaşığı yağ ilave edilmiş) ılık su içebilirsiniz.
  • Bütün bunlarla düzelmezse doktorunuza başvurarak ilaç veya lavmanlar hakkında bilgi alabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Call Now ButtonBizi Arayın
Kapalı
Kapalı